Keuzes maken. Willekeur of weldoordacht?

Denk je dat je een rationeel wezen bent? Dat je je opties altijd grondig afweegt en je keuzes goed overdenkt? Helaas. We overschatten collectief ons vermogen om rationeel keuzes te maken. In de praktijk ben je overgeleverd aan willekeur en denkprocessen die volledig aan je bewustzijn voorbij gaan.  

Je hebt verliesaversie

We lijden niet graag verlies en dat kleurt onze beslissingen. Zo kun je het enorm lastig vinden om oude voorraad tegen een dumpprijs te verkopen. Ook al zijn de kosten van de opslag hoger dan je verlies. Of je hebt al veel tijd en geld zitten in de ontwikkeling van een nieuw product, maar de resultaten zijn teleurstellend. Het zou beter zijn om opnieuw te beginnen met een ander product, maar dat doe je niet. Je wilt je verlies niet nemen.

Je kiest voor het bekende

Je keuzes worden ook beïnvloed omdat je wars bent van verandering:

• De gedachten en ideeën die je eerder de revue hebt laten passeren, beïnvloeden je huidige keuze. Als je regelmatig nadenkt over een bepaalde koerswijziging van je bedrijf, zul je als puntje bij paaltje komt voor díe optie kiezen. Je gaat dan niet een nieuwe denkexercitie aan om op eventuele betere ideeën te komen.
• Als je kunt kiezen, kies je liever voor een optie waarvan je de kans op een goede afloop kent. Een nieuwe optie die een veel beter resultaat oplevert, geef je geen kans.

Je emoties leiden je om de tuin

Als je een lichamelijke sensatie voelt ben je geneigd die toe te wijzen aan een emotie. Je kunt hartkloppingen bijvoorbeeld interpreteren als angst. Als je voor een lastige keuze staat, is de kans dan groot dat je voor de veilige weg kiest. Of je interpreteert je hartkloppingen als spannende opwinding, met een tegengesteld resultaat.

Willekeur door onvermogen

En tot slot zijn we nu eenmaal beperkt in onze mogelijkheden. Je kunt 2, maximaal 3 criteria hanteren bij het maken van een keuze. Daarboven raak je het overzicht kwijt. Je kiest vervolgens voor de makkelijkste, bekendste of veiligste optie, en dat hoeft beslist niet de beste te zijn. Daarom zijn computers zijn beter in bijvoorbeeld het selecteren van personeel. Computers doen de selectie op een onbeperkt aantal criteria, kennen geen emoties en geen voorkeuren. Mensen maken willekeurig keuzes.   Door gebruik te maken van doordachte systemen, maak je betere keuzes.